Książka o ufortyfikowanej siedzibie Firlejów w Janowcu jest pierwszą szeroką analizą i waloryzacją tego założenia w aspekcie ars militaris. Stanowi uwieńczenie, a zarazem rozwinięcie studium rozpoczętego przed laty przez śp. prof. arch. Andrzeja Gruszeckiego, który działał wówczas we współpracy z dr Grażyną Michalską. Cieszy fakt, że długo oczekiwana publikacja pojawia się właśnie w chwili, gdy unikalny historyczny zamek wymaga przypomnienia o swojej wysokiej ponadlokalnej zabytkowej randze. Gratuluję autorom wykorzystania cennych materiałów oraz wnikliwych analiz zamku janowieckiego na tle fortyfikacji europejskich.

prof. dr hab. inż. arch. Krystyna Guranowska­-Gruszecka

Spis treści

Przedmowa ….. 9

Wprowadzenie ….. 11

Europejska fortyfikacja postśredniowieczna. Szkic historyczny ….. 13

Wczesna nowożytna fortyfikacja w Polsce. Zarys problematyki ….. 27
XV wiek – początek zmian ….. 27
XVI wiek – okres przejściowy. Nowa fortyfikacja wypiera starą ….. 31
Polski typ wczesnego zamku nowożytnego ….. 33

Militarne dzieje Janowca ….. 45
Fortalicium rycerskie Janowskich, druga połowa XV w. ….. 45
Wzniesienie zamku przez hetmana Mikołaja Firleja (1508–1526) ….. 55

Katalog elementów obwodu obronnego zamku janowieckiego ….. 73
A. Most, fosa ….. 74
B. Zespół budowli bramnej z kaplicą ….. 78
C. Wielka Basteja ….. 81
D. Mur obronny między budowlą bramną i basteją ….. 86
E. Puntone ….. 88
F. Mur obronny zawarty pomiędzy budowlą bramną i puntone ….. 95
G. Północny mur obronny z „męską” wieżą mieszkalną ….. 97
H. Zachodni mur obronny ….. 104
I. Front południowy ….. 105

Dalsze losy zamku ….. 109

Zakończenie ….. 113

Aneks (Międzybóż) ….. 115
Spis ilustracji ….. 119
Bibliografia ….. 123